[kAENdesign] “วัดศรีจันทร์” พระอารามหลวงกลางเมืองขอนแก่น ที่อยู่คู่คนขอนแก่นมามากว่า 200 ปี คือหนึ่งในวัดเก่าแก่ที่สุดของขอนแก่น ที่ก่อตั้งขึ้นราว พ.ศ. 2368 โดยท่านญาคูหลักคำ (พิมพ์) พระนักพัฒนาผู้บุกเบิกศาสนสถานแห่งนี้ให้เป็นศูนย์กลางแห่งศรัทธาและการเรียนรู้ทางธรรม วัดศรีจันทร์ไม่เป็นเพียงสถานที่ประกอบพิธีกรรม แต่ยังเป็นพื้นที่ที่หล่อหลอมประวัติศาสตร์ของเมืองไว้ในทุกยุค ตั้งแต่ยุคที่ขอนแก่นยังเป็นชุมชนเล็กริมบึงบอน (บึงแก่นนครในปัจจุบัน) จนกลายเป็นเมืองใหญ่ของอีสานในวันนี้
นอกจากนี้ บริเวณรอบวัดศรีจันทร์ยังรายล้อมไปด้วยย่านการค้าเก่าแก่ ที่เกิดขึ้นจากช่วงเวลาสำคัญของเมืองขอนแก่นในยุคหลังสงคราม เมื่อชาวเวียดนามจำนวนมากอพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานในภาคอีสาน โดยมีขอนแก่นเป็นหนึ่งในศูนย์กลางการค้าและการคมนาคมหลัก การตั้งรกรากของผู้คนจากต่างถิ่นเหล่านี้จึงนำมาซึ่งการแลกเปลี่ยนวัฒนธรรม วิถีชีวิต และงานช่าง จนกลายเป็นเอกลักษณ์ของย่านรอบวัดศรีจันทร์ที่ผสมผสานกลิ่นอายไทย–เวียดนามไว้อย่างกลมกลืน
ท่ามกลางเรือนไม้และศาลาใหม่ที่ผุดขึ้นในวัดศรีจันทร์ตามกาลเวลา “กุฏิ 2495” ยังคงยืนอยู่ท่ามกลางร่มไม้ใหญ่ อาคารสองชั้นสีขาวหม่นหลังนี้ คือสถาปัตยกรรมที่บันทึกช่วงเวลาสำคัญของเมือง โครงสร้างปูนผสมไม้ ลวดลายปูนปั้นเหนือช่องหน้าต่าง และซุ้มโค้งเหนือประตู สะท้อนฝีมือช่างยุคหลังสงคราม ซึ่งเป็นช่วงเดียวกับที่เมืองขอนแก่นเริ่มเปิดรับผู้คนจากต่างถิ่น โดยเฉพาะชาวเวียดนามและจีนที่เข้ามาค้าขายและตั้งรกรากในเมืองขอนแก่นนั่นเอง
แม้ไม่มีหลักฐานแน่ชัดว่ากุฏินี้สร้างโดยใคร แต่รูปแบบอาคารแสดงให้เห็นชัดถึง “การเปลี่ยนผ่านของงานช่างอีสาน” จากเรือนไม้พื้นถิ่นสู่สถาปัตยกรรมคอนกรีตแบบสมัยใหม่ บัวหัวเสาเรียบลึก หน้าต่างโค้งทรงยุโรป และช่องลมอิฐช่องลาย ล้วนเป็นลายเซ็นของยุค 2490–2500 ที่ความศรัทธาและศิลปะอยู่คู่กันอย่างงดงาม
“กุฏิ 2495” จึงไม่ได้เป็นเพียงที่พำนักของพระสงฆ์ในอดีต แต่ยังทิ้งร่องรอยของยุคสมัย งานช่างฝีมือ และเมืองที่ค่อย ๆ เติบโตขึ้นจากศรัทธาและศิลปะที่ได้รับอิทธิพลมาอย่างหลากหลาย ทุกวันนี้ แม้กุฏิหลังนี้จะเก่า หรือยังคงทรุดโทรมอยู่ใต้ร่มไม้ แต่รอยปูนเก่าก็ยังเล่าเรื่องได้เป็นอย่างดี ว่าขอนแก่นคือเมืองที่เติบโตบนรากของศิลปะ ศรัทธา และความทรงจำ
_
“ขอนแก่นทอล์ก สังคมแห่งการพูดคุย”
