ภาพของความเชื่อไทย–จีน ที่อยู่ร่วมกันในเมืองขอนแก่น
ศาลเจ้าพ่อหลักเมืองขอนแก่น คือสถานที่ศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมืองที่ผูกพันกับชาวขอนแก่นมายาวนานกว่า 2 ศตวรรษ ในอดีตเสาหลักเมืองตั้งอยู่ ณ บ้านโนนเมือง อำเภอชุมแพ ก่อนจะถูกอัญเชิญมาประดิษฐานยังอำเภอเมือง และก่อสร้างศาลหลังปัจจุบันขึ้นใหม่ พื้นที่แห่งนี้จึงไม่เพียงเป็นศูนย์รวมความศรัทธา หากยังสะท้อนการเคลื่อนย้ายและการเติบโตของเมืองตามกาลเวลา
ในช่วงปี พ.ศ. 2498 ชาวไทยและชาวไทยเชื้อสายจีนได้ร่วมกันระดมทุนสร้างศาลหลักเมืองขึ้นใหม่ กลุ่มคหบดีในสมัยนั้นจำนวนไม่น้อยเป็นคนไทยเชื้อสายจีน จึงได้อัญเชิญ “อากง” เทพที่ชาวจีนนับถือ มาประดิษฐานคู่กับเสาหลักเมืองตามคติแบบไทย เพื่อให้การคุ้มครองเมืองสะท้อนทั้งสองรากวัฒนธรรม ต่อมาในภายหลังได้อัญเชิญ “อาม่า” มาประดิษฐานเพิ่ม กลายเป็นองค์ชาย–หญิงคู่กัน อยู่ในตู้ฝั่งหลักเมืองจำลอง นับแต่นั้นพิธีไหว้จึงค่อย ๆ ปรับมาใช้แบบจีนเป็นหลัก เพื่อให้การไหว้ครั้งเดียวครอบคลุมทั้งความเชื่อไทยและจีนในพื้นที่เดียว
ภายในศาล นอกจากองค์เสาหลักเมืองตามคติไทยแล้ว ยังมีเสาเทวดาฟ้าดินสีแดง เสามังกร ศาลพระภูมิ อารักษ์ประตู และเตาเผากระดาษตามคติจีน ผู้ที่มากราบไหว้จะปฏิบัติตามลำดับ 4 จุด เริ่มจากเสาเทวดาฟ้าดิน ต่อด้วยองค์ศาลหลักเมือง ศาลพระภูมิ และประตูทางเข้าทั้งสองฝั่ง ภาพพิธีแบบไทยจึงดำเนินควบคู่กับความหมายแบบจีนอย่างแนบเนียน กลายเป็นธรรมเนียมเฉพาะของขอนแก่นที่สืบต่อกันมาหลายชั่วอายุคน
ความพิเศษอีกประการหนึ่งคือธรรมเนียม “คืนก่อนวันไหว้” ตามปกติในคติจีนจะไหว้เทพเจ้าก่อน แล้วจึงไหว้บรรพบุรุษในวันไหว้ แต่สำหรับชาวขอนแก่นซึ่งนับถือทั้งศาลหลักเมืองและปึงเถ่ากงม่าร่วมกัน ถือว่าที่นี่คือเจ้าที่ใหญ่ของเมือง จึงต้องมาเริ่มไหว้ก่อน เพื่อความเป็นสิริมงคล เดิมทีไหว้กันในเวลากลางวัน แต่เมื่อผู้คนต้องกลับไปประกอบพิธีในบ้าน จึงขยับเวลาเป็นคืนก่อนวันไหว้ และกลายเป็นธรรมเนียมเฉพาะถิ่นที่ปฏิบัติกันมาจนถึงปัจจุบัน
ศาลหลักเมืองขอนแก่นจึงไม่ใช่เพียงสถานที่ประกอบพิธี แต่เป็นหลักฐานของการอยู่ร่วมกันของผู้คนต่างรากวัฒนธรรม ชี้ให้เห็นว่าขอนแก่นไม่ได้เลือกความเชื่อข้างใดข้างหนึ่ง แต่หลอมรวมทั้งไทยและจีนไว้ในพิธีเดียวกัน และในทุกตรุษจีน ภาพผู้คนที่เดินทางมาไหว้ต่อเนื่องจากบึงแก่นนครสู่หลักเมือง ยังย้ำชัดว่า ศรัทธาของขอนแก่นถึงจะมีความหลากหลาย แต่ก็สามารถเติบโตอยู่บนผืนดินเดียวกันได้เสมอ
ศาลเจ้าพ่อหลักเมืองขอนแก่น
นายสมพงษ์ พูลพุทธา
ก่อตั้ง 2498
┏━━━━━━━━━━━━┓
URBAN คราฟต์ x ตรุษจีนขอนแก่น
สำรวจ 5 งานฝีมือของเมือง
เทศกาล • ธุรกิจ • งานฝีมือ
ติดตามรายละเอียดแบบคลิปเร็วๆ นี้
┗━━━━━━━━━━━━┛
_
“ขอนแก่นทอล์ก สังคมแห่งการพูดคุย”
