คุณอาภรณ์ ตั้งอรุณสวัสดิ์ หรือ อาม่าบ๊วย เกิดเมื่อปี พ.ศ. 2494 ก่อนจะแต่งงาน และย้ายมายังขอนแก่นในปี2518 อาม่าบ๊วยเล่าให้เราฟังอย่างยิ้มๆ ว่า ในช่วงนั้นถนนหลังเมืองรายล้อมไปด้วยร้านค้าหลากหลายประเภท ตั้งแต่ร้านทำประตูเหล็ก ร้านเสริมสวย ร้านตัดผ้า ร้านขายเคมีภัณฑ์ ไปจนถึงร้านกาแฟโบราณ แต่ละร้านมีบทบาทของตัวเองในระบบเศรษฐกิจขนาดย่อมของชุมชน หลายร้านเป็นกิจการครอบครัวที่ส่งต่อกันมาหลายรุ่น และมักตั้งอยู่ใกล้กันในเครือญาติหรือกลุ่มคนรู้จัก ทำให้ย่านนี้มีลักษณะเป็น “ชุมชนการค้า” มากกว่าพื้นที่ค้าขายทั่วไป

ถนนหลังเมืองสายนี้ ในอดีตเคยเป็นหนึ่งในศูนย์กลางการค้าสำคัญของเมืองขอนแก่น ในช่วงเวลาที่เมืองยังไม่ได้ขยายตัวออกไปมากนัก พื้นที่โดยรอบตลาดโรงหนังหลังเมืองเต็มไปด้วยผู้คน ร้านค้า และกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่เกิดขึ้นตลอดทั้งวัน ตั้งแต่เช้าจนถึงค่ำ เป็นทั้งพื้นที่จับจ่ายและพื้นที่พบปะของคนในเมือง

ช่วงเวลาหนึ่งของย่าน ยังต้องเผชิญกับเหตุการณ์ไฟไหม้ในบริเวณตลาดโรงหนังหลังเมือง ซึ่งกลายเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของพื้นที่ ร้านค้าหลายแห่งต้องปรับตัว เปลี่ยนรูปแบบธุรกิจ หรือเริ่มต้นใหม่จากสิ่งที่เหลืออยู่ เหตุการณ์นี้ไม่เพียงเปลี่ยนสภาพกายภาพของย่าน แต่ยังเปลี่ยนวิธีคิดและวิธีทำมาหากินของผู้คนในพื้นที่ไปด้วย

อาม่ายังเล่าต่ออีกว่า ในยุคที่ยังไม่มีห้างสรรพสินค้า ถนนหลังเมืองทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางการจับจ่ายของคนขอนแก่น ทั้งสินค้าอุปโภคบริโภคในชีวิตประจำวันถูกกระจายอยู่ตามร้านค้าต่าง ๆ ในย่านนี้ ผู้คนรู้จักกัน พูดคุยกัน และซื้อขายกันในความสัมพันธ์แบบใกล้ชิด ย่านจึงไม่ใช่เพียงพื้นที่เศรษฐกิจ แต่ยังเป็นพื้นที่ทางสังคมที่เชื่อมโยงผู้คนเข้าหากัน

อย่างไรก็ตาม ถนนหลังเมืองยังคงเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่เก็บบันทึกความทรงจำของการเติบโตของขอนแก่นเอาไว้ ทั้งในฐานะย่านการค้าเก่า และในฐานะพื้นที่ที่สะท้อนวิถีชีวิตของผู้คนในยุคหนึ่งของเมืองได้อย่างชัดเจน

อาม่าบ๊วย
คุณอาภรณ์ ตั้งอรุณสวัสดิ์
เกิดเมื่อ พ.ศ. 2494